Uienschillen

- en wat ze met Pasen te maken hebben

Het begint allemaal met het verzamelen van uienschillen. Soms maak ik speciaal een gerecht met veel uien om genoeg schillen te verzamelen. Of ik bewaar elke keer dat ik met uien kook – en dat is bijna elke dag – de schillen in een goed afgesloten plastic zak in de vriezer. Uienschillen geven namelijk een prachtige kleur aan paaseieren. Ik zal je vertellen hoe je dat doet.

Bij het paasontbijt in Servië, maar ook in Nederland, hebben we altijd een mand vol bordeauxrode paaseieren met prachtige versieringen. De uienschillen zetten we een nacht van tevoren in een grote pan met water om te weken. Kies de hoeveelheid water zo, dat de eieren die je wilt koken volledig onder water staan. Je kunt ook andere natuurlijke kleurstoffen gebruiken, bijvoorbeeld kurkuma voor gele eieren.

Goede Vrijdag (Veliki petak) is in Servië traditioneel de dag waarop de paaseieren worden versierd. Hiervoor plukken we bloemen en blaadjes in het wild. Kies eetbare bloemen en blaadjes, zoals paardenbloem(blad) en madeliefjes. Of knip blaadjes van bladpeterselie of basilicum – die geven ook een mooi resultaat.

Positioneer een blaadje of bloem op een ei, houd het goed vast en verpak het ei in een stuk pantykous, dat je aan de uiteinden vastknoopt met touw. Leg de eieren in het gekleurde water, voeg een of enkele lepels azijn toe, en kook de eieren gaar. De azijn zorgt ervoor dat de kleur beter hecht. Hoe langer je kookt, hoe donkerder de eieren kleuren. Maar let op: te lang koken geeft doorgekookte eieren met een grijs eiwit, en die zijn minder lekker. Kijk dus of ze na 8–10 minuten voldoende gekleurd zijn en haal ze er dan uit – of kook ze anders nog ietsje langer.

Als de eieren voldoende afgekoeld zijn om vast te pakken, kun je het pantykousje eraf knippen en komt je prachtige ei tevoorschijn. Het doet me denken aan foto’s ontwikkelen in de doka, zoals mijn oma dat vroeger thuis deed, en ikzelf op de kunstacademie.

We poetsen de gekookte eieren op met een stukje spek (slanina) of met reuzel (mast), zodat ze mooi gaan glimmen. In Servië vieren de meeste mensen Orthodox Pasen, wat meestal iets later valt dan Pasen in Nederland en andere landen van voormalig Joegoslavië. Dit jaar valt het gelijk. In Servië zie je dus twee keer Pasen, net als met Kerst. Zo komt het vaak voor binnen families en vriendengroepen dat het twee keer gevierd wordt, afhankelijk van de religie. Bij beiden worden op de vrijdag voor Pasen traditioneel eieren versierd en gekookt en deze worden gegeten op zondag, met een speciaal spel wat bepaalt of je de eieren "wint" en kunt eten of niet. Ieder neemt een ei, houden de eieren boven elkaar en tikken het tegen elkaar. Diegene waarvan het ei breekt aan zowel top als onderkant, moet zijn ei aan de tegenpartij afstaan. Ze worden bij meerdere maaltijden gegeten op paaszondag – bijvoorbeeld met lamsvlees van het spit, jonge lenteuitjes (mladi luk) in vaasjes op tafel als boeket, en radijsjes.